40 lat akcji ratowniczych na wysokości w Jenie

W piątek, 28 sierpnia 2026 r., jednostka ratownictwa wysokościowego zawodowej straży pożarnej w Jenie świętowała 40-lecie swojego istnienia. Głównymi punktami programu obchodów jubileuszowych były: rozwój specjalistycznych akcji ratowniczych z wysokości i z głębokości (w skrócie SRHT), wymiana doświadczeń z grupami ratownictwa wysokościowego z Turyngii oraz zaplanowana na JenTower akcja zjazdu na linie.

Z okazji jubileuszu zebrali się przedstawiciele zawodowej straży pożarnej w Jenie, a także grupy ratownictwa wysokościowego z Gery, powiatu Ilm oraz służby ratownictwa górskiego Turyngii. Program przewidywał możliwość wymiany doświadczeń, prezentację nowoczesnego sprzętu oraz przegląd czterech dekad ratownictwa wysokościowego w Jenie. Seria zdjęć oraz dawna i współczesna technika interwencyjna obrazowo pokazały, jak od początku zmienił się sprzęt i sposób działania sił specjalnych.

Zaplanowana jako publicznie widoczna atrakcja główna akcja zjazdu na linie z JenTower nie mogła się odbyć ze względu na warunki pogodowe. Ma ona zostać wkrótce powtórzona.

„Ratownictwo wysokościowe nie jest umiejętnością, którą rezerwuje się wyłącznie na szczególnie spektakularne akcje. W mieście takim jak Jena, z wieżowcami, obiektami przemysłowymi, placami budowy i trudno dostępnymi obszarami, musimy być w stanie bezpiecznie ratować nawet tam, gdzie zwykłe środki ratownicze osiągają swoje granice. To, że zawodowa straż pożarna posiada tę kompetencję od 40 lat, jest wynikiem ciągłego szkolenia, rozwoju technicznego oraz ogromnego osobistego zaangażowania naszych kolegów. 28 ratowników wysokościowych utrzymuje tę specjalistyczną kwalifikację oprócz swoich zwykłych obowiązków w straży pożarnej i służbie ratowniczej. „Należy im się za to szczególne podziękowanie” – powiedział burmistrz i dyrektor ds. bezpieczeństwa Benjamin Koppe.

Akcje ratownicze i szkolenia

Ratownictwo wysokościowe jest wykorzystywane zawsze wtedy, gdy trzeba ratować ludzi z wysokości, z głębokości lub z trudno dostępnych miejsc, a konwencjonalne drogi ewakuacyjne lub środki ratownicze nie wystarczają. Należą do nich między innymi wieżowce, dźwigi, place budowy, obiekty przemysłowe i szyby.

Rocznie zespół jest wzywany do około 30–40 akcji. Ze względu na specyficzne miejsca zdarzeń i wymaganą technikę ratowniczą każde z tych wezwań wiąże się ze szczególnymi wyzwaniami. Tylko połączenie specjalistycznej techniki linowej i zabezpieczającej oraz wysoko wykwalifikowanych ratowników pozwala dotrzeć do ludzi nawet w trudno dostępnych miejscach, zabezpieczyć ich i bezpiecznie uratować.

W każdy czwartek odbywa się szkolenie z zakresu ratownictwa wysokościowego. Podczas tych zajęć zespół ćwiczy szerokie spektrum możliwych scenariuszy akcji i zazwyczaj pozostaje w gotowości operacyjnej. W przypadku otrzymania wezwania szkolenie musi zostać przerwane lub całkowicie odwołane.

Każdy aktywny ratownik wysokościowy musi odbyć co najmniej 72 godziny szkolenia rocznie. To dodatkowe kwalifikacje zdobywa się równolegle do wykonywania regularnych zadań w straży pożarnej i służbie ratowniczej. Obejmują one na przykład interwencje w karetce pogotowia, obsługę drabiny obrotowej, a także pracę w centrum dowodzenia lub podczas akcji związanych z materiałami niebezpiecznymi.

Zespół specjalny liczy obecnie 28 ratowników, podzielonych na trzy sekcje dyżurne: dwie po dziesięciu i jedną ośmioosobową. W każdej sekcji dyżurnej dostępnych jest dwóch specjalnie wykwalifikowanych instruktorów.

„Kluczowa jest współpraca w zespole. Każdy ruch musi być precyzyjny, każdy system zabezpieczający musi działać niezawodnie, a każda decyzja podjęta podczas akcji musi być uzasadniona. Wymaga to regularnych szkoleń, wysokich kompetencji fachowych i ogromnego wzajemnego zaufania. To, co osiągają nasi koledzy i koleżanki, zasługuje na ogromne uznanie. Bez ich specjalistycznej wiedzy i wysokiej gotowości operacyjnej nie udałoby się bezpiecznie opanować około 30–40 wyjątkowych sytuacji ratowniczych, które mają miejsce każdego roku. Ta jednostka specjalna jest nieodzowna dla straży pożarnej w Jenie. „Jestem dumny z tego zespołu, a jubileusz jest doskonałą okazją, by wyraźnie im za to podziękować” – podkreśla Nick Ludwig, kierownik służb specjalistycznych straży pożarnej.

Wysokie wymagania wobec zespołu specjalnego

Każdy, kto chce dołączyć do zespołu ratownictwa wysokościowego, musi oprócz sprawności fizycznej i całkowitej odporności na zawroty głowy wykazać się również wysoką odpornością psychiczną. Równie ważne są poczucie odpowiedzialności, umiejętność przyjmowania krytyki, otwartość oraz zdolność do samodzielnego, bezpiecznego i rzetelnego działania nawet przez dłuższy czas.

Ponadto atutem są szybkie przyswajanie wiedzy, otwartość na innowacje oraz praktyczna wiedza w zakresie prac wykonywanych w miejscach narażonych na ryzyko upadku. Doświadczenie zdobyte podczas akcji ratowniczych w górach, wspinaczki przemysłowej, pielęgnacji drzew lub w podobnych dziedzinach może stanowić ważną podstawę.

Zmiany w technice i taktyce

Do największych zmian ostatnich 40 lat należą wyposażenie techniczne oraz związane z nim taktyki interwencyjne. Podczas gdy systemy zabezpieczające były dawniej częściowo wykonywane bezpośrednio z lin, obecnie służby ratownicze dysponują nowoczesnymi pasami bezpieczeństwa oraz licznymi specjalnie opracowanymi środkami ratowniczymi i zabezpieczającymi.

Nowe materiały sprawiły, że sprzęt stał się lżejszy, a jednocześnie bardziej wytrzymały. Znacznie poszerzyła się również oferta technologii do prac linowych, ratownictwa górskiego i wysokościowego oraz wspinaczki przemysłowej. Dzięki temu służby ratownicze mogą dziś wybierać spośród wielu wyspecjalizowanych systemów ten, który najlepiej pasuje do danej sytuacji. Jednak jeden zasadniczy element pozostał niezmieniony: stosowane węzły są do dziś takie same.

Podziękowania dla osób wspierających

Szczególne podziękowania kierujemy do grupy przedsiębiorstw Saller jako właściciela oraz do zarządu centrum JenTower za doskonałą współpracę. JenTower, mierzący 159,60 metrów, jest najwyższym budynkiem biurowym w nowych landach Niemiec i widocznym z daleka symbolem Turyngii. Wieża stanowiła wyjątkową oprawę dla obchodów jubileuszu. Kompleksowe wsparcie w zakresie przygotowań i realizacji, a także planowania akcji zjazdu na linie, w znacznym stopniu przyczyniło się do sukcesu tego jubileuszowego dnia.

Wydarzenie zostało również wsparte przez miasto Jena, a także przez firmy TEAG i Hornbach. Firma TEAG wsparła Stowarzyszenie Strażaków Zawodowych w Jenie darowizną pieniężną, natomiast firma Hornbach przekazała darowiznę rzeczową. Straż pożarna w Jenie dziękuje wszystkim uczestnikom i osobom wspierającym za ich zaangażowanie.

Nick Ludwig, Fachdienstleiter Feuerwehr (2. v. l.), und Martin Sommer, Leiter SRHT (vorn in der Mitte), feierten gemeinsam mit dem Team und den Gästen im JenTower das 40-jährige Bestehen der Speziellen Rettung aus Höhen und Tiefen.

© Stadt Jena