Udany 5. turniej BolzplatzCup w Jenie

Podczas gdy świat piłki nożnej przygotowuje się do mistrzostw świata w 2026 roku, w Niemczech w tym roku doceniono inną stronę piłki nożnej: kultura boisk amatorskich została wpisana do ogólnokrajowego rejestru niematerialnego dziedzictwa kulturowego. W ten sposób uhonorowano kulturę piłkarską, która opiera się na swobodnej grze na ogólnodostępnych boiskach, wspólnie ustalonych zasadach i integracji społecznej.

Właśnie tę ideę od pięciu lat realizuje turniej Bolzplatz Cup Jena. Piąta edycja Bolzplatz Cup osiągnęła swój punkt kulminacyjny podczas wielkiego dnia finałowego 20 czerwca. Drużyny, które zakwalifikowały się z czterech dzielnic Jeny, spotkały się ponownie i sprawiły, że finał stał się małym świętem dzielnicowym, podczas którego sport, spotkania międzyludzkie i fair play były równie ważne.

Już podczas czterech turniejów kwalifikacyjnych Bolzplatz Cup był w pełni wyprzedany – wzięło w nim udział 24 drużyn. Młodzież i młodzi dorośli w wieku od 14 do 21 lat walczyli o awans do finału w ramach turniejów dzielnicowych. Ogólne zwycięstwo sportowe zapewniła sobie drużyna Leuna Athletics, która tym samym po raz pierwszy może zapisać się na pucharze przechodnim Bolzplatz Cup. Jednak od momentu powstania Bolzplatz Cup świadomie postrzega się jako coś więcej niż tylko turniej piłkarski. Przed każdym turniejem drużyny wspólnie opracowywały indywidualne zasady gry, wykraczające daleko poza klasyczne zasady fair play. Aby zapewnić wszystkim drużynom równe szanse na emocjonujące mecze, młodzież uzgodniła na przykład start z rzutu karnego dla młodszych drużyn lub dodatkowych graczy w polu w przypadku straty bramkowej. Rozwiązania były przy tym tak różnorodne, jak sami młodzi ludzie.

Wymagany wysoki poziom odpowiedzialności własnej

Zespół organizacyjny serdecznie dziękuje wszystkim uczestnikom, którzy zaangażowali się w ten wyjątkowy proces. Puchar Bolzplatz wymaga osobistej odpowiedzialności, autorefleksji oraz gotowości do rozwiązywania konfliktów poprzez dialog. Umiejętności takie jak negocjowanie, znajdowanie kompromisów i przejmowanie odpowiedzialności są w klasycznym sporcie wyczynowym często widoczne jedynie marginalnie – w Pucharze Bolzplatz znajdują się one w centrum uwagi.

Co najmniej równie ważna jak sukces sportowy była ponownie idea fair play. Dzięki wsparciu projektu kibicowskiego z Jeny nagroda za fair play została w tym roku znacznie uatrakcyjniona. Po raz pierwszy główną nagrodę zdobyła nie drużyna, która wygrała turniej, ale wszyscy zwycięzcy w kategorii fair play. Mogą oni cieszyć się wspólną wycieczką do Berlina, w tym wizytą na meczu Hertha BSC.

„BolzplatzCup to dla nas znacznie więcej niż tylko turniej piłkarski. Tutaj spotykają się młodzież, która nie mogłaby być bardziej różnorodna, i dzięki sportowi znajdują wspólny język. Szczególnie imponujące jest za każdym razem obserwowanie, jak wykorzystują tę przestrzeń, zmagają się ze swoimi spostrzeżeniami i emocjami oraz jak je wyrażają. Fakt, że turniej odbywa się bez sędziów i opiera się na zasadach fair play, uwidacznia ten proces: młodzież bierze na siebie odpowiedzialność, samodzielnie rozwiązuje konflikty i przekonuje się, że wzajemny szacunek i dialog są równie ważne jak strzelone bramki” 

mówi Anna-Liddy Müller, kierowniczka projektu kibicowskiego w Jenie.

„W BolzplatzCup chodzi oczywiście o rywalizację na boisku – ale chodzi o znacznie więcej niż tylko o sport. Organizatorzy poprzez ten turniej i program towarzyszący wyraźnie opowiadają się przeciwko dyskryminacji. Bardzo dziękuję zespołowi KoKont Jena, Streetwork Lobeda oraz Fanprojekt Jena za to ważne zaangażowanie na rzecz demokracji i fair play – zarówno na boisku, jak i poza nim”, 

– powiedział Johannes Schleußner, dyrektor ds. sportu.

Więcej niż mecz – również poza boiskiem

Również poza boiskiem tegoroczny Bolzplatz Cup został rozbudowany. Znana już z poprzednich lat wystawa „Więcej niż mecz” została poszerzona o perspektywę politycznie aktywnych środowisk kibiców. Pokazuje ona, w jaki sposób piłka nożna może otwierać przestrzeń dla demokratycznego uczestnictwa, współdecydowania i dialogu społecznego.

Powstała również nowa interaktywna gra scenariuszowa, którą w przyszłości będzie można wypożyczać wraz z wystawą i która umożliwia jej długotrwałe wykorzystanie w pracy edukacyjnej.

„Wspólnie z organizacją KoKont opracowaliśmy w tym roku grę scenariuszową, która prowadzi uczestników przez stadiony na całym świecie i stanowi sensowne uzupełnienie wystawy. W ten sposób powstają przestrzenie do dialogu i refleksji nad tematami społecznymi, do których piłka nożna często otwiera drzwi – które jednak wykraczają daleko poza sam sport”, 

mówi Moritz Jahns, pedagog mediów z Bonn.

Tuż przed rozpoczęciem mistrzostw świata w piłce nożnej gościem w KuBus Lobeda był również dziennikarz Ronny Blaschke. Jego wykład pozwolił spojrzeć krytycznym okiem na polityczne, gospodarcze i społeczne powiązania największego turnieju piłkarskiego na świecie oraz wzbogacił turniej Bolzplatz Cup o perspektywę międzynarodową.

Wspólny projekt organizacji zajmujących się pracą z młodzieżą w Jenie

Bolzplatz Cup to projekt realizowany we współpracy przez Streetwork Winzerla, Streetwork Lobeda, Fanprojekt Jena oraz KoKont. Od pięciu lat projekt ten nieustannie się rozwija dzięki ścisłej współpracy między organizacjami oraz zaangażowaniu uczestników.

„Największym sukcesem Bolzplatz Cup nie jest puchar przechodni. Jest nim świadomość, że boisko do piłki nożnej to znacznie więcej niż tylko miejsce do gry. Od pięciu lat wspólnie z naszymi partnerami uwidaczniamy tę wyjątkową kulturę boisk w Jenie. Tutaj młodzi ludzie przejmują odpowiedzialność, ustalają zasady i doświadczają wspólnoty – zupełnie naturalnie. W ciągu ostatnich pięciu lat w imponujący sposób udowodniliśmy, że boisko jako miejsce negocjacji oferuje ogromny potencjał dla pracy pedagogicznej. Jednocześnie organizowanie takiego projektu współpracy rok po roku nie jest sprawą oczywistą. Aby Puchar Bolzplatzu mógł odbywać się również w przyszłości, zaangażowane instytucje potrzebują niezawodnych warunków ramowych i pewności planowania” – 

mówi Eric Vasold, współzałożyciel Bolzplatz Cup i pracownik socjalny miasta Jena.

Fakt, że kultura boisk do piłki nożnej została w tym roku uznana w Niemczech za niematerialne dziedzictwo kulturowe, potwierdza z punktu widzenia organizatorów wartość pedagogiczną takich projektów. Bolzplatz to znacznie więcej niż tylko miejsce do gry w piłkę nożną – to przestrzeń, w której młodzi ludzie przejmują odpowiedzialność, negocjują zasady i bezpośrednio doświadczają demokratycznego współżycia społecznego.

Jednak dzień finału nie oznacza jeszcze zakończenia Bolzplatz Cup. W nadchodzących tygodniach w programie przewidziano Junior Cup oraz kolejne imprezy towarzyszące. Nie wiadomo jeszcze, czy Bolzplatz Cup 2027 odbędzie się po raz szósty. Zespół organizacyjny ma nadzieję, że wspólnie z partnerami i przy udziale uczestników uda się kontynuować tę historię sukcesu – tak aby boisko do piłki nożnej pozostało również w przyszłości miejscem, w którym fair play, demokratyczne negocjacje i wspólnota stanowią naturalną całość.