Plan budżetowy na lata 2027/2028: Miasto Jena stoi przed kolejnymi decyzjami dotyczącymi konsolidacji

Miasto Jena poinformowało na posiedzeniu komisji finansowej w dniu 29 września 2026 r. o aktualnym stanie prac nad przygotowaniem budżetu dwuletniego na lata 2027/2028. Dotychczasowe wewnętrzne rozmowy planistyczne pozwoliły wprawdzie na poprawę sytuacji finansowej w porównaniu z pierwszymi zgłoszeniami potrzeb z lipca 2026 r. Niemniej jednak nadal utrzymuje się deficyt finansowy w wysokości 210 mln euro, rozłożony na średnioterminowy okres planowania wynoszący pięć lat, do 2031 roku. Aby przedstawić budżet nadający się do zatwierdzenia i uniknąć konieczności wprowadzenia planu stabilizacji budżetowej, konieczne są zatem dalsze znaczące działania konsolidacyjne.  

„Kryzys finansowy samorządów, który obserwujemy w całych Niemczech, dotarł również do Jeny. W ostatnich miesiącach intensywnie pracowaliśmy nad planowaniem budżetowym wspólnie z służbami specjalistycznymi oraz przedsiębiorstwami własnymi i zarządzanymi przez gminę i osiągnęliśmy już istotną poprawę. Jednocześnie musimy jasno powiedzieć: to, co udało nam się dotychczas osiągnąć, to wciąż za mało. Stoimy przed trudnymi decyzjami i będziemy musieli bardzo dokładnie sprawdzić, na co przeznaczymy nasze ograniczone środki” – mówi burmistrz i dyrektor ds. finansów Benjamin Koppe. 

Sytuacja wyjściowa znacznie trudniejsza niż podczas poprzedniego planowania budżetowego 

W ramach tzw. etapu planowania nr 8 latem zebrano najpierw zgłoszenia potrzeb służb specjalistycznych, aktualne koszty osobowe, plany gospodarcze przedsiębiorstw własnych i zarządzanych przez miasto, a także dostępne prognozy podatkowe i dotyczące dochodów. Ten stan planowania wyraźnie pokazał skalę wyzwania. W porównaniu z poprzednim planem średnioterminowym plan wyników na lata 2027–2031 pogorszył się łącznie o około 186 milionów euro, a plan finansowy o około 248 milionów euro. 

Przyczyną tego stanu rzeczy jest zbieżność kilku czynników: wzrost wydatków na personel i świadczenia socjalne, wyższe koszty czynszów i eksploatacji, zwiększone zapotrzebowanie na dotacje, a także zmiany w zakresie inwestycji oraz załamanie wpływów podatkowych (zwłaszcza z podatku od działalności gospodarczej). 

Sytuację dodatkowo pogarsza fakt, że rezerwy finansowe z poprzednich lat są obecnie znacznie mniejsze. Jeszcze w 2024 r. w ramach ówczesnego planowania budżetowego na dwuletni budżet na lata 2025/2026 dostępnych było prawie 30 milionów euro więcej z wyniku przeniesionego oraz ponad 57 milionów euro dodatkowej płynności finansowej. 

Wspólne wysiłki: pierwsza konsolidacja obejmująca administrację, jednostki zarządzane bezpośrednio oraz przedsiębiorstwa komunalne przynosi pierwsze poprawy 

W okresie letnim założenia planowe zostały wspólnie z osobami odpowiedzialnymi za budżet z administracji i przedsiębiorstw miejskich zweryfikowane, skorygowane oraz uwzględniono w nich pierwsze działania konsolidacyjne. Dzięki temu udało się już wyraźnie poprawić planowanie: w planie wyników poprawa w stosunku do zgłoszonych potrzeb w okresie od 2027 do 2031 roku wynosi około 112 milionów euro. W planie finansowym jest to około 93 miliony euro. 

Oprócz konkretnych działań konsolidacyjnych podjętych przez administrację, do tej poprawy przyczyniają się również zaktualizowane podstawy planowania. Należą do nich w szczególności wyższe oczekiwane dotacje kluczowe od kraju związkowego, a także pierwsze zmiany w planach przedsiębiorstwa komunalnego KITT oraz przedsiębiorstw samorządowych. 

„Wszyscy zdają sobie sprawę z powagi sytuacji i jestem bardzo wdzięczna, że w administracji oraz w przedsiębiorstwach miejskich i zarządzanych przez miasto działamy wspólnie i podjęliśmy wspólny proces opracowywania dalszych działań konsolidacyjnych. Dotychczasowe wyniki pokazują, że intensywna praca w tych obszarach przyniosła już pierwsze efekty – jednak obecne wysiłki nie są jeszcze wystarczające, aby uniknąć wprowadzenia planu stabilizacji budżetowej dla miasta Jena” – mówi skarbnik i kierowniczka działu finansów Jennifer Michall. 

Konieczne jest dalsze ustalenie priorytetów 

W najbliższych tygodniach administracja przeanalizuje zatem dalsze możliwości konsolidacji. Pod uwagę zostaną wzięte zarówno wydatki, jak i dochody. 

W centrum uwagi znajdują się następujące pytania: 

• Które zadania wynikają z przepisów prawa lub umów, a które są dobrowolne? 
• Na jakie wydatki można wpłynąć i gdzie można uzyskać dodatkowe dochody? 
• Które inwestycje i projekty mają priorytetowe znaczenie ze względu na ich strategiczne znaczenie i pilność? 
• Gdzie można usprawnić procesy i struktury w ramach administracji i przedsiębiorstw miejskich w perspektywie krótko- i długoterminowej? 

Nie chodzi tu bynajmniej wyłącznie o krótkoterminowe oszczędności. Celem jest zapewnienie miastu zdolności do działania w zakresie finansowym również po zakończeniu dwuletniego budżetu na lata 2027/2028. 

„Musimy teraz podejmować decyzje, które są finansowo wykonalne, a jednocześnie uzasadnione merytorycznie. Oznacza to również szczerą i otwartą rozmowę na temat tego, jakie usługi będziemy mogli w przyszłości świadczyć w Jenie, w jakiej jakości i w jakim zakresie, oraz jakie inwestycje będą możliwe do zrealizowania i w jakim terminie” – powiedział Koppe. 

Projekt budżetu ma zostać przedstawiony w grudniu 

W nadchodzących tygodniach obecne założenia konsolidacyjne zostaną poddane dalszej analizie, doprecyzowane i włączone do planowania budżetowego. 

Celem jest opracowanie skonsolidowanego projektu budżetu przez burmistrza i przedłożenie go radzie miasta 16 grudnia 2026 r. w pierwszym czytaniu. Decyzja w sprawie budżetu dwuletniego na lata 2027/2028 ma zostać podjęta na posiedzeniu Rady Miasta 27 stycznia 2027 r. Pierwotny harmonogram musiał zostać przesunięty o miesiąc ze względu na znacznie trudniejszą sytuację finansową. 

„Naszym celem pozostaje budżet, który uzyska zatwierdzenie” – podkreśla Benjamin Koppe. „Droga do tego celu będzie wymagała od nas podjęcia trudnych decyzji. Ważne jest, abyśmy podejmowali te decyzje w sposób przejrzysty, zrozumiały i z jasną perspektywą na przyszłość naszego miasta”. 

Przegląd najważniejszych danych 

• Potrzeba konsolidacji zgodnie z planem przedłożonym przed latem (2027–2031): 284 mln euro w planie wyników i 305 mln euro w planie finansowym 
• Obecna potrzeba konsolidacji (2027–2031): 172 mln euro w planie wyników i 212 mln euro w planie finansowym.  
• Wynika z tego konieczność przeprowadzania corocznych konsolidacji mających wpływ na płynność finansową w wysokości nadal wynoszącej 42 mln euro. 
• Różnice w stosunku do ostatniego planu: gorsza sytuacja wyjściowa (przeniesienie wyniku -30 mln euro, płynność -57 mln euro) oraz wyższe roczne deficyty (23–32 mln euro w planie wyników, 16–28 mln euro w planie finansowym)