Ćwiczenia strażackie w tunelu Lobdeburg

Płonący pojazd użytkowy w tunelu, liczni ranni oraz zakrojona na szeroką skalę akcja z udziałem kilkuset osób: właśnie taki scenariusz przećwiczyły w sobotę wieczorem straż pożarna, pogotowie ratunkowe i służby ochrony ludności w tunelu autostradowym Lobdeburg. W pełnowymiarowych ćwiczeniach wzięły udział zawodowa straż pożarna z Jeny, ochotnicze straże pożarne oraz jednostki pogotowia ratunkowego i służb ochrony ludności z Jeny oraz powiatów Saale-Holzland i Saalfeld-Rudolstadt. Ćwiczenia zostały przygotowane i zorganizowane przez straż pożarną z Jeny we współpracy z federalną spółką Autobahn GmbH, będącą operatorem tunelu.

W ćwiczeniach wzięło udział łącznie 305 osób, w tym 25 osób odgrywających role poszkodowanych lub w inny sposób dotkniętych zdarzeniem.

Jeden scenariusz, wiele wyzwań

Służby ratownicze zostały zaalarmowane o godz. 21:50. Następnie uczestniczące w ćwiczeniach jednostki wyruszyły do tunelu Lobdeburg i rozpoczęły przewidziane działania.

W odróżnieniu od ćwiczeń z pojedynczymi punktami, tym razem symulowano ciągły przebieg akcji. Głównym celem było gaszenie pożaru w tunelu, poszukiwanie i ratowanie osób z zadymionych obszarów, a także identyfikacja, udzielenie pomocy medycznej i transport większej liczby rannych.

Pożar w tunelu stanowi dla służb ratowniczych szczególne wyzwanie. Silne zadymienie, ekstremalne upały i ograniczona widoczność utrudniają orientację i ratowanie ludzi. Do tego dochodzą długie odległości, trudne warunki komunikacyjne oraz konieczność jednoczesnej opieki nad licznymi rannymi. Również dojazd dodatkowych służb ratowniczych może być utrudniony przez zatory na autostradzie.

Dlatego też podczas pełnowymiarowych ćwiczeń nie skupiono się wyłącznie na działaniach ratowniczych. Służby ratownicze ćwiczyły również kierowanie akcją na dużą skalę, koordynację licznych środków ratowniczych oraz komunikację na większe odległości. W ćwiczeniach uczestniczyło również centrum dowodzenia: wezwało ono dodatkowe siły ratownicze z innych obszarów kompetencji i koordynowało ich działania.

Służby ratownicze: bezpieczeństwo dzięki jasno określonym zadaniom i wspólnym ćwiczeniom

Szczególnym wyzwaniem była opieka medyczna nad licznymi poszkodowanymi. Podczas gdy w przypadku pojedynczego zdarzenia w centrum uwagi znajduje się leczenie jednego pacjenta, w sytuacji katastrofy na dużą skalę służby ratownicze muszą najpierw zorientować się w ogólnej sytuacji, sklasyfikować rannych według pilności potrzebnej pomocy oraz koordynować dalszą opiekę i transport.

Takie procedury są ćwiczone już wcześniej. Jednak to, jak współdziałają one w warunkach nieprzejrzystej akcji na dużą skalę, można sprawdzić dopiero podczas wspólnych ćwiczeń ze strażą pożarną i służbami ratowniczymi.

Dr Katharina Jacob, lekarz medycyny ratunkowej i członkini kierownictwa akcji służb ratowniczych, wyjaśnia: „W przypadku katastrofy na dużą skalę trzeba najpierw zyskać ogólny obraz sytuacji. To coś innego niż opieka nad pojedynczym pacjentem. Każdy ratownik powinien wiedzieć: jakie jest moje zadanie, o czym mogę decydować? I powinien też wierzyć, że jest w stanie to zrobić. Podczas ćwiczeń coś może pójść nie tak – właśnie z tego czerpiemy naukę. Jasność ról daje poczucie bezpieczeństwa i chroni przed poczuciem odpowiedzialności za rzeczy, których nie dało się wykonać samodzielnie. Wcześniej ćwiczymy selekcję poszkodowanych, ale to, jak straż pożarna i pogotowie ratunkowe współpracują ze sobą, musimy doświadczyć wspólnie. Takie ćwiczenia są czasochłonne i mają długotrwały wpływ”.

Wspólne szkolenie służy zatem nie tylko sprawdzeniu procedur medycznych i organizacyjnych. Ma ono również wzmocnić poszczególnych ratowników w pewnym wykonywaniu swoich zadań, podejmowaniu decyzji oraz wspólnym analizowaniu trudnych sytuacji po zakończeniu akcji.

Współpraca wykraczająca poza granice powiatów

W pełnej symulacji wzięły udział służby ratownicze z trzech jednostek samorządowych. W przypadku większych katastrof często konieczne jest zaangażowanie dodatkowych sił z sąsiednich powiatów. Kluczowe znaczenie ma wówczas sprawne funkcjonowanie struktur dowodzenia, komunikacji, akcji ratowniczej i opieki medycznej również poza granicami właściwości.

Benjamin Koppe, burmistrz oraz dyrektor ds. finansów, bezpieczeństwa i usług obywatelskich miasta Jena, podkreśla znaczenie tej współpracy: „Ochrona ludności to wspólne zadanie. Poważny wypadek w tunelu stanowi szczególne wyzwanie dla wszystkich zaangażowanych służb ratowniczych. W takiej sytuacji kluczowe znaczenie ma to, aby straż pożarna, pogotowie ratunkowe i służby ratownictwa katastroficznego niezawodnie współpracowały i mogły na sobie polegać, nawet wykraczając poza granice swoich kompetencji. Właśnie to ćwiczymy podczas tej pełnej symulacji w realistycznych warunkach. Dla Jeny kluczowe znaczenie ma to, aby procedury były skoordynowane z sąsiednimi powiatami oraz spółką Autobahn GmbH, aby komunikacja działała, a w razie zagrożenia każdy wiedział, co ma robić. Takie ćwiczenia zapewniają pewność w realizacji procedur, ale pokazują również, gdzie musimy jeszcze wprowadzić poprawki. Są one zatem nieodzownym elementem naszych przygotowań i bezpośrednio służą bezpieczeństwu mieszkańców Jeny oraz całego regionu.”

W ćwiczeniach wzięły również udział ochotnicze straże pożarne z powiatu Saale-Holzland. Dla sąsiednich gmin wspólne przygotowania są szczególnie ważne, ponieważ większe sytuacje kryzysowe nie kończą się na granicach administracyjnych.

Johann Waschnewski, starosta powiatu Saale-Holzland, podkreśla ścisłe powiązania między powiatem a miastem Jena: „Jena i powiat Saale-Holzland są sąsiadami i ściśle ze sobą powiązane. Poważny wypadek w tunelu Lobdeburg dotknąłby nas wszystkich. Dlatego ochotnicze straże pożarne z naszego powiatu wzięły udział w tych kompleksowych ćwiczeniach, aby przećwiczyć taki scenariusz i umocnić współpracę. Chciałbym podziękować wszystkim kolegom – zarówno zawodowym, jak i ochotniczym – którzy w nich uczestniczyli”.

Przygotowania do remontu tunelu Lobdeburg

Te kompleksowe ćwiczenia służyły jednocześnie przygotowaniu do planowanej na lata 2028/2029 gruntownej renowacji tunelu Lobdeburg. Prace budowlane zmienią warunki ruchu drogowego, co będzie miało wpływ na dojazd służb ratowniczych, rozmieszczenie pojazdów oraz taktykę działania. Wspólne ćwiczenia pomagają zaangażowanym organizacjom w odpowiednim czasie dostosować się do tych szczególnych warunków.

Dla Matthiasa Poserna, kierownika tunelu w firmie Autobahn GmbH des Bundes, kluczowym aspektem jest współpraca między zarządcą tunelu a służbami ratowniczymi: „Bezpieczeństwo w tunelu drogowym wynika ze współpracy różnych podmiotów. Oprócz wyposażenia technicznego i bezpiecznej eksploatacji obiektu kluczowe znaczenie ma to, aby właściwe służby ratownicze znały lokalne uwarunkowania i mogły koordynować swoje działania z zarządem tunelu. Wspólne ćwiczenia pełnoskalowe stanowią w tym zakresie ważną podstawę. Umożliwiają one wspólną analizę procedur w realistycznych warunkach oraz dalszy rozwój współpracy wszystkich zaangażowanych stron”.

Bezpieczeństwo w tunelach wymaga doświadczenia i wiedzy fachowej

Również szczególne wymagania dotyczące bezpieczeństwa tuneli drogowych odegrały ważną rolę podczas przygotowań do ćwiczeń. W przypadku zdarzenia w tunelu służby ratownicze muszą znać uwarunkowania konstrukcyjne i techniczne oraz dostosować do nich swoje działania.

Frank Steiner, ekspert ds. bezpieczeństwa w tunelach, przez wiele lat towarzyszył służbom ratowniczym – straży pożarnej, policji i służbom ratowniczym – w przygotowaniach merytorycznych do takich sytuacji. Dla niego pełna akcja w tunelu Lobdeburg była jednocześnie ostatnią ćwiczeniem w tunelu w tej roli.

„Zdarzenie w tunelu drogowym stawia przed służbami ratowniczymi szczególne wymagania i wiąże się z dodatkowymi zagrożeniami wynikającymi z konstrukcji tunelu. Nie da się tego porównać z zdarzeniem na otwartej przestrzeni. Dym, ekstremalne upały, ograniczona widoczność i ciasne warunki przestrzenne mogą szczególnie utrudniać działania służb ratowniczych. Tym ważniejsze są jasne procedury dostosowane do konkretnego tunelu oraz dobre przygotowanie wszystkich uczestników. Ćwiczenia tego rodzaju i tej skali gwarantują, że procedury – od przybycia na miejsce zdarzenia w tunelu, poprzez rozpoznanie sytuacji, aż po opanowanie zdarzenia, w tym współpracę między kierownictwem akcji a centrum monitoringu tunelu w Zella-Mehlis – są przećwiczone i opanowane” – wyjaśnia Steiner.

Jego wieloletnia działalność w dziedzinie bezpieczeństwa tuneli rozpoczęła się w połowie lat 90. jako inspektor ds. ochrony przeciwpożarowej w tunelach. Od 2003 roku pełnił funkcję zewnętrznego inspektora ds. bezpieczeństwa w tunelach. Wraz z zakończeniem pełnej symulacji kończy się jego wieloletnia działalność w tej dziedzinie na rzecz Turyńskiego Krajowego Urzędu ds. Budownictwa i Transportu oraz federalnej spółki Autobahn GmbH.

Wnioski dla dalszego planowania działań

Nick Ludwig, kierownik służby specjalistycznej straży pożarnej w Jenie, podsumowuje: „Wstępna analiza pokazuje, że w porównaniu z poprzednimi ćwiczeniami wiele procedur uległo już poprawie. W szczególności ustalone struktury dowodzenia okazały się dobrą podstawą do opanowania złożonej sytuacji operacyjnej. Jednocześnie stało się jasne, gdzie istnieje potrzeba dalszej koordynacji: problemy z komunikacją prowadziły miejscami do opóźnień w przebiegu akcji. Również w służbach ratowniczych pojawiły się wyzwania, które są już znane z poprzednich ćwiczeń i nad którymi należy dalej pracować. Na plus należy podkreślić duże zaangażowanie i gotowość wszystkich uczestniczących jednostek i organizacji do udziału w tym wymagającym ćwiczeniu. Wnioski zostaną teraz wspólnie przeanalizowane w celu dalszego udoskonalenia istniejących procedur, a w szczególności wzmocnienia współpracy międzyorganizacyjnej. Właśnie w tym tkwi zasadnicza wartość takich ćwiczeń: uwidocznienie postępów, rozpoznanie słabych punktów i wspólne doskonalenie się.”

Ćwiczenia zostaną poddane ocenie we współpracy z uczestniczącymi w nich organizacjami. W centrum uwagi znajdą się w szczególności ratowanie ludzi, opieka medyczna, kierowanie akcją ratowniczą, a także komunikacja i koordynacja między różnymi jednostkami. Uzyskane wnioski mają zostać uwzględnione w dalszym planowaniu działań i przygotowaniach do podobnych sytuacji kryzysowych.

Zamknięcie autostrady A4

Na potrzeby pełnego ćwiczenia autostrada A4 została w sobotę od godz. 20:00 zamknięta w obu kierunkach w rejonie tunelu Lobdeburg. Zamknięcie miało trwać do niedzieli, 8 listopada, do godz. 8:00. O ograniczeniach i objazdach informowano już wcześniej, m.in. na cyfrowych tablicach informacyjnych.

Podziękowania dla wszystkich uczestników

Miasto Jena dziękuje wszystkim służbom ratowniczym i pozostałym uczestnikom, którzy przygotowali, zorganizowali i przeprowadzili tę zakrojoną na szeroką skalę pełną akcję ćwiczeniową. Należą do nich zawodowi i ochotniczy strażacy, ratownicy medyczni oraz służby ochrony ludności, a także pracownicy firmy Autobahn GmbH i pozostałych zaangażowanych organizacji.

Ćwiczenia tej skali wymagają znacznego nakładu organizacyjnego, czasu i zaangażowania wielu osób. Dają one możliwość wspólnego przećwiczenia złożonych sytuacji operacyjnych, krytycznej weryfikacji procedur oraz dalszego rozwoju współpracy na potrzeby przyszłych akcji.